0912 826 096

Vitamin D – Những điều thần kỳ mà nó mang lại cho sức khỏe

Vitamin D một loại vitamin được tổng hợp nhờ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, từ thức ăn và thuốc cũng như những thực phẩm bổ sung. Lợi ích mà loại vitamin này mang lại cho sức khỏe con người là gì? Mời các bạn cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Vitamin D có thật sự thần kỳ?

Cuộc sống sẽ tuyệt vời hơn rất nhiều nếu có một loại vitamin có thể làm xương chắc khỏe, ngăn ngừa bệnh tiểu đường, đa xơ cứng, ung thư, bệnh tim và cả trầm cảm. Hay thậm chí còn giúp giảm cân. Các nhà nghiên cứu hy vọng rất nhiều vào vitamin D, một loại vitamin được tổng hợp nhờ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, từ thức ăn và thuốc cũng như thực phẩm bổ sung. Bạn đã biết những gì về vitamin D? Cùng tìm hiểu thông tin dưới đây nhé!

Vitamin D giúp xương chắc khỏe hơn

Vitamin D đặc biệt quan trọng cho xương từ trẻ nhỏ cho đến người cao tuổi. Nhờ có vitamin D, cơ thể hấp thu calci tốt hơn. Người trưởng thành cần bổ sung vitamin D và calci hằng ngày giúp ngăn chặn nguy cơ gãy xương, giòn xương. Trẻ em cần vitamin D để xương chắc khỏe, đề phòng bệnh còi xương, đẩy lùi nguyên nhân gây cong chân, dị dạng khớp gối, loãng xương. Từ những năm 1930 vitamin D được bổ sung vào sữa đã đầy lùi được bệnh còi xương.

Vitamin D và bệnh đa xơ cứng

Bệnh đa xơ cứng ngày càng phổ biến ở vùng xích đạo nắng nóng quanh năm với triệu chứng: yếu chi, liệt chi, run rẩy chân tay, co thắt cơ không kiểm soát, dẫn tới mất khả năng phối hợp động tác, mất thăng bằng, suy giảm trí nhớ. Bệnh tiến triển qua nhiều giai đoạn và tái phát thường xuyên. Các giai đoạn viêm lặp lại phá hủy màng myelin, bao bọc ngoài sợi thần kinh, để lại nhiều vùng mô sẹo phủ ngoài tế bào thần kinh làm chậm hoặc tắc đường truyền xung thần kinh.

Hiện chưa rõ nguyên nhân nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy khả năng cao là do môi trường khắc nghiệt. Nhiều năm qua, các nhà khoa học nghi ngờ về mối liên hệ giữa ánh nắng mặt trời, vitamin D và rối loạn chức năng tự miễn của cơ thể làm phá hủy dây thần kinh. Trong một nghiên cứu gần đây, có đưa ra dẫn chứng rằng có một gen lạ bị đột biến làm giảm nồng độ vitamin D đồng thời làm tăng nguy cơ mắc bệnh đa xơ cứng. Cho dù đã có một ít bằng chứng về mối liên hệ này nhưng vẫn chưa thể kết luận được vai trò thực sự của vitamin D trong phòng và chữa bệnh đa xơ cứng.

Vitamin D và bệnh đái tháo đường

Một vài nghiên cứu đã công bố mối liên hệ giữa nồng độ thấp vitamin D và bệnh tiểu đường tuýp I và tuýp II. Vitamin D cải thiện chức năng tế bào beta của đảo tụy Langerhans, ổn định nồng độ insulin máu. Vậy khi tăng nồng độ vitamin D trong cơ thể lên, chúng ta có thể ngăn chặn nguy cơ mắc tiểu đường không? Thực tế, vẫn chưa đủ bằng chứng để bác sĩ có thể mạnh dạn cho bệnh nhân bổ sung vitamin D, phòng tiểu đường nhưng luôn nhớ lượng mỡ trong cơ thể vượt quá mức cho phép là yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh đái tháo đường và thiếu hụt vitamin D.

Vitamin D và giảm cân có thực sự liên quan đến nhau?

Khoa học chứng minh những người béo phì thường có nồng độ vitamin D thấp trong máu. Vitamin D trong các mô mỡ làm giảm nồng độ mỡ tự do. Tuy nhiên, có thật béo phì ảnh hưởng đến lượng vitamin D của cơ thể hay do yếu tố nào khác, tất cả vẫn là một ẩn số. Trong một nghiên cứu nhỏ về dinh dưỡng đề cập đến việc bổ sung vitamin D vào thực đơn kiểm soát năng lượng giành cho người thừa cân, kết quả cho thấy giảm cân trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Thiếu vitamin D và suy nhược cơ thể

Thụ thể vitamin D có mặt trên nhiều khu vực của não đóng vai trò quan trọng trong phát triển và hoàn thiện chức năng não bộ. Những người suy nhược cơ thể thường có nồng độ vitamin D thấp. Nhưng trong các nghiên cứu cho thấy bổ sung vitamin D cũng không giải quyết được tình trạng suy nhược. Tốt nhất nên gặp bác sĩ hoặc các dược sỹ để có giải pháp tốt nhất.

Ánh nắng mặt trời giúp bạn tổng hợp vitamin D như thế nào?

Cơ thể không thể tự tổng hợp vitamin D. Phần lớn cơ thể tổng hợp vitamin D nhờ ánh nắng mặt trời. Khi nắng tiếp xúc với da, cơ thể sẽ chuyển tiền vitamin D có sẵn dưới da thành vitamin D nhưng nguồn cung cấp này vẫn không đủ cho nhu cầu của cơ thể. Những người có da chứa nhiều vitamin D cần 5-10 phút tắm nắng mỗi ngày, vài ngày một tuần và sử dụng các biện pháp chống nắng để ngăn ngừa ung thư và lão hóa da. Tuy nhiên, rất khó đưa ra lời khuyên chính xác về thời gian nên tắm nắng trong ngày do nhu cầu mỗi người khác nhau cộng thêm điều kiện thời tiết đặc trưng theo vùng, độ nhảy cảm của làn da. Người cao tuổi và người có nước da ngăm sạm không nên tiếp xúc với nắng nhiều. Các chuyên gia khuyên rằng tốt hơn hết hãy bổ sung vitamin D từ thức ăn và các loại thuốc bổ khác.

Bổ sung vitamin D vào khẩu phần ăn

Phần lớn thức ăn hằng ngày của chúng ta không có sẵn vitamin D. Cá hồi, cá kiếm, cá thu là trường hợp ngoại lệ do rất giàu vitamin D. Những loại cá giàu chất béo như cá ngừ, cá mòi cũng chứa vitamin D nhưng rất ít. Bên cạnh đó, vitamin D còn có trong lòng đỏ trứng, gan bò, thực phẩm bổ sung vitamin D, thực phẩm chế biến chứa ngũ cốc, sữa, phomat. Kem từ nguyên liệu không có sữa thường không cung cấp vitamin D.

Bắt đầu một ngày mới với vitamin D

Hãy chuẩn bị bữa sáng thật thông minh từ thực phẩm giàu vitamin D. Thay vì sử dụng đồ ăn nhiều chất béo và dầu mỡ, nên sử dụng các loại sữa đã bổ sung vitamin D như sữa đậu nành, nước cam, ngũ cốc, bánh mì, sữa chua. Chú ý xem thành phần dinh dưỡng trên bao bì để biết lượng vitamin D bạn vừa ăn nhé!

Uống bổ sung vitamin D khi nào?

Ăn các loại thực phẩm giàu vitamin D là cách tốt nhất cung cấp cho nhu cầu cơ thể. Nhưng nhu cầu của cơ thể vượt qua mức bình thường (khi ốm, gẫy xương, sống tại vùng ít có ánh nằng mặt trời, phụ nữ có thai, hoặc nuôi con bằng sữa mẹ) bạn phải bổ sung từ thuốc hoặc thực phẩm bổ sung: D2 (ergocalciferol) lấy từ thức ăn, D3 (cholecalciferol) tổng hợp từ ánh nắng mặt trời. Cách tổng hợp hai hoạt chất trên khác nhau nhưng đều làm tăng nồng độ vitamin D trong máu. Phần lớn các chế phẩm vitamin tổng hợp đều chứa 400 IU vitamin D trên mỗi đơn vị liều. Khi cần thêm thông tin đừng ngại hỏi bác sỹ hay dược sỹ của bạn hoặc đọc kỹ hướng dẫn sử dụng.

Liệu bạn có bị thiếu vitamin D?

Có nhiều vấn đề liên quan đến chuyển hóa vitamin D từ thức ăn và ánh nắng mặt trời có thể làm bạn thiếu vitamin D. Những yếu tố dưới đây có thể làm tăng nguy cơ thiếu viatamin D:

– Từ 50 tuổi trở lên

– Da sạm màu: nồng độ melanin và sắc tố da làm cản trở khả năng tạo vitamin nhờ tắm nắng

– Sống vùng Bắc bán cầu

– Béo phì, thừa cân, phẫu thuật có tim nhân tạo

– Dị ứng với sữa, không dung nạp lactose (một loại đường có trong sữa, cơ thể không hấp thu được lactose do thiếu enzym chuyển hóa lactose thành glucose và galactose dạng đường đơn cơ thể dễ hấp thu), giảm hấp thu vitamin D từ sữa

– Có bệnh ở gan và đường tiêu hóa như hội chứng Crohn (bệnh viêm ruột gây viêm màng đường tiêu hóa dẫn đến đau bụng, tiêu chảy thậm chí suy dinh dưỡng trầm trọng) hoặc bệnh Celiac (bệnh tiêu hóa gây tổn thương ruột non, cản trở hấp thu chất dinh dưỡng từ thức ăn), giảm khả năng hấp thu vitamin D từ thức ăn.

– Sử dụng sản phẩm chống nắng ức chế khả năng tổng hợp vitamin D nhưng nếu không sử dụng thì gia tăng nguy cơ ung thư da. Vì vậy cần tìm nguồn cung cấp bổ sung vitamin D khác thay thế cho phải tiếp xúc với ánh nắng kéo dài.

Triệu chứng thiếu vitamin D

Phần lớn các trường hợp thiếu vitamin D không biểu hiện triệu chứng. Nếu thiếu hụt nghiêm trọng ở người lớn có gây mỏng xương, còn gọi là chứng nhuyễn xương do giảm khoáng hóa calci, phospho. Nếu có triệu chứng như đau, yếu gốc chi, khung chậu: đau, giảm nhạy cảm ở xương thì hãy xét nghiệm kiểm tra nồng độ calci và phosphat huyết ngay để chẩn đoán bệnh sớm. Ở trẻ em, thiếu vitamin D nặng gây bệnh còi xương đồng thời xuất hiện triệu chứng mỏng xương và có thể ảnh hưởng đến cả bộ xương. Trẻ thường có biểu hiện lười vận động, suy nhược cơ thể, dễ ốm, kém phát triển thể chất. Tuy nhiên, hiện nay còi xương ít gặp hơn.

Kiểm tra nồng độ vitamin D trong máu

Để kiểm tra nồng độ vitamin D chỉ cần làm xét nghiệm máu rất đơn giản có tên “xét nghiệm 25-hydroxyvitamin”. Theo các nghiên cứu khoa học, hàm lượng vitamin D trong máu vào khoảng 20 nanograms/millilit phù hợp nhất để xương phát triển và chắc khỏe. Tuy nhiên có bác sĩ khuyên rằng nên giữ nồng độ cao vào khoảng 30ng/ml để đạt được lợi ích tối đa từ vitamin D.

Cơ thể chúng ta cần bao nhiêu vitamin D là đủ?

Đối với người lớn, mỗi ngày nên bổ sung 600 IU vitamin D. Người trên 71 tuổi, nhu cầu có thể lên đến 800 IU mỗi ngày. Nhưng nếu bổ sung quá nhiều (quá 4.000 IU mỗi ngày) vitamin D lại gây hại cho cơ thể.

Bổ sung vitamin D cho trẻ đang bú sữa mẹ

Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ nhỏ nhưng nó không chứa nhiều vitamin D. Trong khi vitamin D có vai trò hỗ trợ miễn dịch cho trẻ cực kỳ hiệu quả. Trẻ em nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ phải bổ sung 400 IU cho đến khi cai sữa và có thể uống tối thiểu 4 cốc sữa mỗi ngày. Khi trẻ được 1 tuổi, trẻ uống thêm sữa ngoài và cần bổ sung thêm vitamin D. Các bậc cha mẹ phải thận trọng khi cho trẻ uống vitamin D. Nếu uống liều cao, trẻ thường có triệu chứng buồn nôn, nôn, chán ăn, khát nước, nhức mỏi cơ thậm chí là các triệu chứng nguy hiểm khác.

Vitamin D cho trẻ trưởng thành

Phần lớn trẻ em và thanh thiếu niên không cung cấp đủ vitamin D từ sữa. Vì vậy nên bổ sung từ 400-600 IU mỗi ngày từ các chế phẩm dược dụng. Lượng vitamin D có thể có trong các loại vitamin tổng hợp dạng viên nhai. Những trẻ mắc bệnh mạn tính như u xơ, u nang có nguy cơ cao thiếu hụt vitamin D. Hãy gặp bác sĩ nhi khoa để được tư vấn thêm việc bổ sung vitamin D kịp thời cho trẻ.

Bao nhiêu vitamin D là thừa?

Các nhà nghiên cứu khuyến cáo không được bổ sung quá 600 IU mỗi ngày. Khi đưa vào cơ thể quá liều làm nồng độ calci trong máu tăng cao quá mức, phá hủy mạch máu, ảnh hưởng xấu đến tim và thận. Giới hạn dung nạp vitamin D là 4000 IU mỗi ngày. Cơ thể không thể tổng hợp quá nhiều vitamin D từ ánh nắng mặt trời nhờ cơ chế tự động để giữ nồng độ vitamin D ổn định. Vì vậy, đừng quên bảo vệ da khỏi tác động của nắng, hạn chế nguy cơ ung thư da.

Thuốc tương tác với vitamin D

Có nhiều loại thuốc tương tác làm giảm hấp thu vitamin D bao gồm thuốc nhuận tràng, thuốc có bản chất steroid (thuốc chống viêm dexamethason, hormon sinh dục…)  Nếu sử dụng thuốc trợ tim cùng với lượng lớn vitamin D, nồng độ calci máu sẽ tăng cao quá mức, gây loạn nhịp tim. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ hay dược sỹ của bạn trước khi sử dụng thuốc kết hợp với vitamin D.

Vitamin D và ung thư đại tràng

Chưa có bằng chứng thực tế nào đủ thuyết phục về vitamin D có thể phòng ung thư. Nhưng trong một số nghiên cứu gần đây, những người có nồng độ vitamin D cao trong máu có thể giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư đại tràng.

Vitamin D và bệnh ung thư khác

Rất nhiều thông tin về việc sử dụng vitamin D để ngăn chặn ung thư vú và ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên chưa có bằng chứng xác thực nào về vấn đề này. Bên cạnh tác dụng đó, vitamin D lại làm tăng nguy cơ mắc ung thư tụy. Trong một nghiên cứu quan trọng của đại học Harvard trên

20.000 người tình nguyện sử dụng vitamin D và omega-3, đồng thời, họ phải giữ cân nặng ở mức phù hợp, tập thể dục thường xuyên và áp dụng chế độ ăn của cộng đồng Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society), kết quả cho thấy ung thư đã được kiểm soát.

Vitamin D và bệnh tim mạch

Nồng độ vitamin D thấp có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim và đột quị. Tuy nhiên bổ sung vitamin D cũng chưa chắc đã giảm được nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Câu hỏi thường được đặt ra, vậy cung cấp bao nhiêu vitamin D là đủ? Nếu nồng độ vitamin D trong máu quá cao làm tăng lương calci máu, ảnh hưởng xấu đến hệ tim mạch.

Nhân tố làm suy giảm trí nhớ

Nồng độ vitamin D ở người cao tuổi rất thấp. Một nghiên cứu thực hiện trên người cao tuổi thiếu vitamin D cho thấy họ có biểu hiện suy giảm trí nhớ và mất tập trung hơn nhiều so với người được cung cấp đủ. Vậy, bổ sung vitamin D có thể ngăn ngừa chứng mất trí nhớ và suy giảm tinh thần hay không cần tiếp tục nghiên cứu.

Vitamin D mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe. Hãy sử dụng vitamin D một cách hợp lí để có cuộc sống tốt đẹp hơn.

Nguồn Pharmacy times